Ten przewodnik jest dla osoby z orzeczeniem, która potrzebuje schodołazu, rampy albo przebudowy łazienki, i dla rodziny, która słyszała, że „PFRON dopłaca”, ale nie wie ile, gdzie złożyć wniosek i w jakiej kolejności. Wyjaśnia, co jest barierą architektoniczną, a co techniczną, ile wynosi dofinansowanie, kto je dostanie, jak wygląda procedura w PCPR i w systemie SOW oraz jakie błędy najczęściej kończą się odmową.
Skrót artykułu
- Dofinansowanie wynosi do 95% kosztów przedsięwzięcia, ale nie więcej niż piętnastokrotność przeciętnego wynagrodzenia; wkład własny to co najmniej 5%.
- Na bariery architektoniczne można je dostać raz na rok, na bariery techniczne najwcześniej po trzech latach od poprzedniego.
- Wniosek składa się przed zakupem lub remontem, w PCPR albo przez SOW. PFRON nie zwraca kosztów poniesionych przed podpisaniem umowy.
- Pieniądze rozdzielają powiaty do wyczerpania rocznej puli, więc liczy się termin złożenia i kompletność wniosku.
Co mówią przepisy
Dofinansowanie likwidacji barier to zadanie powiatu finansowane ze środków PFRON na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 25 czerwca 2002 r. w sprawie rodzajów zadań powiatu finansowanych ze środków PFRON (tekst jednolity Dz.U. 2015 poz. 926). Rozporządzenie wyróżnia trzy rodzaje barier: architektoniczne, techniczne i w komunikowaniu się. Rządowy serwis gov.pl definiuje bariery architektoniczne jako „wszelkie utrudnienia występujące w budynku i w jego najbliższej okolicy, które uniemożliwiają lub utrudniają swobodę ruchu” osobom z niepełnosprawnością, a techniczne jako przeszkody wynikające z braku lub niedostosowania przedmiotów i urządzeń do rodzaju niepełnosprawności.
W praktyce do barier architektonicznych zalicza się podjazdy i pochylnie, poszerzenie drzwi, likwidację progów, przebudowę łazienki (brodzik bez progu, uchwyty, umywalka pod wózek), windy i platformy oraz schodołazy i rampy przenośne.
Według gov.pl o dofinansowanie barier architektonicznych może wystąpić osoba, która:
- ma orzeczenie o znacznym, umiarkowanym lub lekkim stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności (dzieci do 16 lat),
- ma trudności w poruszaniu się,
- jest właścicielem nieruchomości lub użytkownikiem wieczystym albo ma zgodę właściciela na wykonanie prac (najem, spółdzielnia, wspólnota).
Nie ma kryterium dochodowego, ale wniosek zawiera oświadczenie o dochodach i liczbie osób w gospodarstwie; powiaty biorą je pod uwagę przy kolejce i wysokości wsparcia. Warunkiem jest też brak zaległości wobec PFRON i brak rozwiązanej z winy wnioskodawcy wcześniejszej umowy o dofinansowanie.
Ile wynosi dofinansowanie
| Bariery architektoniczne | Bariery techniczne | |
|---|---|---|
| Wysokość | do 95% kosztów przedsięwzięcia | do 95% kosztów przedsięwzięcia |
| Górny limit | 15-krotność przeciętnego wynagrodzenia | 15-krotność przeciętnego wynagrodzenia |
| Wkład własny | min. 5% | min. 5% |
| Jak często | raz na rok | kolejny wniosek najwcześniej po 3 latach |
| Gdzie | PCPR właściwy dla miejsca zamieszkania lub SOW | PCPR lub SOW |
„Do 95%” oznacza górną granicę, nie gwarancję: powiat ustala własne zasady i w roku z dużą liczbą wniosków przyznaje mniej. Karty części produktów Mobilex podają dla ramp praktykę „80% / 20% udziału własnego”, a dla schodołazów „do 95%”; realny poziom zależy od decyzji lokalnego PCPR. Przeciętne wynagrodzenie, od którego liczy się limit, zmienia się co kwartał; PCPR podaje aktualną kwotę.
Krok po kroku: od pomiaru do wypłaty
- Rozpoznanie w PCPR. Zanim cokolwiek kupisz, zapytaj w swoim PCPR (lub MOPS w miastach na prawach powiatu), jak kwalifikuje Twoje przedsięwzięcie, jaki jest aktualny poziom dofinansowania i czy pula na ten rok nie jest wyczerpana.
- Oferta lub kosztorys. Do wniosku o sprzęt dołącza się ofertę sklepu z nazwą modelu i ceną; do remontu kosztorys wykonawcy i, przy pracach budowlanych, zgodę właściciela lokalu. Doradca Mobilex przygotowuje ofertę pod wniosek po pomiarze klatki lub progu.
- Wniosek. Papierowo w PCPR albo elektronicznie w systemie SOW (wymaga profilu zaufanego). Załączniki: orzeczenie, oświadczenie o dochodach i liczbie osób w gospodarstwie, informacja o innych źródłach finansowania, dokumenty wymagane przez powiat (np. zaświadczenie lekarskie o trudnościach w poruszaniu się, tytuł prawny do lokalu).
- Decyzja i umowa. Po pozytywnej ocenie PCPR podpisuje umowę określającą zakres, kwotę i termin. Dopiero teraz można kupić sprzęt lub rozpocząć prace; wydatki sprzed umowy nie są zwracane.
- Realizacja i rozliczenie. Po zakupie lub odbiorze prac składa się fakturę; PCPR przelewa dofinansowanie zwykle bezpośrednio wykonawcy lub sklepowi, a wnioskodawca płaci wkład własny.
Z praktyki: dlaczego wnioski przepadają
Trzy najczęstsze powody odmowy w PCPR: zakup dokonany przed umową (brak zwrotu), oferta bez konkretnego modelu i uzasadnienia (dlaczego schodołaz, a nie rampa), oraz wniosek złożony pod koniec roku, gdy pula jest wyczerpana. Czwarty, rzadszy: wnioskodawca prosi o sprzęt, którego nie da się użyć na jego klatce schodowej; PCPR może poprosić o potwierdzenie dopasowania, dlatego pomiar przed wnioskiem oszczędza czas obu stronom.
Co najczęściej finansuje się w tej kategorii
Schodołazy dla osób, które nie pokonają schodów do mieszkania: gąsienicowy LG 2004 do wózków ręcznych albo kroczące i z krzesełkiem do krętych klatek. Typy, pomiary i wymagania wobec operatora opisuje wpis Schodołaz do domu: gąsienicowy czy kroczący; wszystkie modele: schodołazy.
Rampy i podjazdy na próg, stopnie przy wejściu lub taras: od gumowych progów po składane rampy do 60 cm wysokości, jak DF/SF/SR. Dobór długości i typu: Rampy i podjazdy dla niepełnosprawnych; oferta: rampy.
Krzesła transportowe tam, gdzie klatka jest za wąska nawet na schodołaz kroczący, a osoba nie korzysta z wózka: LG EVA-CHAIR waży 11 kg i jeździ po płaskim na czterech kółkach, a po schodach jest przenoszone przez dwie osoby za uchwyty, jak nosze.
Przystosowanie łazienki: prysznic bez brodzika, uchwyty, siedziska, krzesła toaletowo-prysznicowe, podnośniki wannowe; wyposażenie w kategorii produkty łazienkowe.
Zakup samego wózka inwalidzkiego nie jest likwidacją barier; wózki finansuje NFZ na zlecenie i program „Aktywny samorząd”, co opisuje wpis Wózek inwalidzki z refundacją NFZ.
Najczęstsze pytania
Czy mogę najpierw kupić schodołaz, a potem złożyć wniosek? Nie. Gov.pl podaje wprost, że PFRON nie zwraca kosztów poniesionych przed zawarciem umowy z PCPR. Kolejność: wniosek, umowa, zakup.
Czy dofinansowanie przysługuje osobie z lekkim stopniem niepełnosprawności? Tak, jeśli ma trudności w poruszaniu się i spełnia pozostałe warunki; o kolejności i wysokości decyduje powiat.
Ile czasu trwa rozpatrzenie wniosku? Przepisy nie narzucają jednego terminu; w praktyce od kilku tygodni do kilku miesięcy, zależnie od powiatu i puli. Wnioski złożone na początku roku mają większą szansę na środki.
Czy mogę łączyć dofinansowanie PFRON z innymi źródłami? Tak, ale we wniosku trzeba wskazać inne źródła finansowania; łączna pomoc nie może przekroczyć kosztu przedsięwzięcia. Wkład własny 5% musi pochodzić od wnioskodawcy.
Co, jeśli mieszkam w bloku i wspólnota nie zgadza się na podjazd? Bez zgody właściciela lub zarządcy nie da się sfinansować prac budowlanych na części wspólnej; wtedy rozwiązaniem bywa sprzęt niewymagający przebudowy, jak schodołaz lub rampa przenośna, które PCPR może zakwalifikować jako barierę architektoniczną lub techniczną.
Jeśli masz orzeczenie i wiesz, jaką barierę chcesz zlikwidować, zacznij od telefonu do PCPR i od pomiaru u doradcy Mobilex: oferta z konkretnym modelem i uzasadnieniem to połowa dobrego wniosku. Aktualne zasady: gov.pl – dofinansowanie do likwidacji barier architektonicznych.