OLiOC to skrót od Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026, rządowego programu zatwierdzonego uchwałą Rady Ministrów (M.P. 2025 poz. 541), który porządkuje finansowanie zadań systemu ochrony ludności. Placówki pytają o niego najczęściej w jednym kontekście: czy pokryje zakup krzeseł, schodołazów i noszy potrzebnych do ewakuacji mieszkańców.
Odpowiedź zależy od tego, kto prowadzi placówkę i co obejmuje aktualny katalog zadań. Poniżej opisujemy mechanizm działania nowych przepisów.
Skąd pochodzą środki i kto je otrzymuje
Mechanizm jest samorządowy. Środki pochodzą z budżetu państwa i trafiają w formie dotacji celowych do jednostek samorządu terytorialnego, czyli gmin, powiatów i województw, przekazywane przez wojewodę. Zadania zlecone z zakresu administracji rządowej mogą być finansowane w całości, zadania własne samorządu w zakresie ochrony ludności współfinansowane, na zasadach ustalanych indywidualnie.
Beneficjentem programu jest samorząd, nie pojedyncza placówka. Dla domu pomocy społecznej oznacza to, że droga do środków prowadzi przez organ prowadzący, czyli gminę lub powiat. DPS samorządowy jest w zasięgu tej ścieżki. Placówka prowadzona przez podmiot prywatny, fundację lub kościelną osobę prawną znajduje się poza nią i powinna rozważyć inne źródła: środki własne organu prowadzącego, programy PFRON, dotacje celowe innego rodzaju albo finansowanie z budżetu inwestycyjnego.
Na co idą środki w edycji 2025–2026
Bieżąca edycja programu kładzie nacisk na rozpoznanie zasobów i organizację systemu: inwentaryzację sił i środków, przegląd budynków pod kątem funkcji ochronnych, w tym schronów i miejsc doraźnego schronienia, oraz budowę i utrzymanie zasobów ochrony ludności. Program nie działa jak automatyczny zwrot kosztów zakupu sprzętu ewakuacyjnego dla każdej placówki, która o niego wystąpi.
Nie oznacza to, że sprzęt do ewakuacji osób niesamodzielnych pozostaje poza zakresem programu. Przygotowanie do ewakuacji mieści się w logice ochrony ludności, a katalog zadań i sprzętu był aktualizowany; MSWiA i Komenda Główna PSP komunikowały zmiany upraszczające procedury inwestycyjne. Kwalifikowalność konkretnego zakupu trzeba jednak potwierdzić w aktualnym katalogu zadań i w uzgodnieniu z wojewodą, zamiast zakładać ją z góry.
Dla organu prowadzącego i decydenta finansowego: podstawą jest finansowanie zadań ochrony ludności z dotacji celowych oraz aktualny katalog zadań Programu. Przed zaplanowaniem zakupu warto potwierdzić w wydziale bezpieczeństwa lub zarządzania kryzysowego urzędu, czy dana pozycja mieści się w bieżącym naborze i w jakim montażu finansowym.
Dlaczego nie podajemy kwot i procentów
Alokacje, poziomy dofinansowania i terminy naborów zmieniają się i zależą od szczebla oraz rodzaju zadania. Podanie jednej wartości procentowej bez wskazania podstawy prawnej i daty prowadziłoby do planowania budżetu placówki na założeniu zamiast na potwierdzonej informacji. Właściwą wartość ustala się z wojewodą i organem prowadzącym.
Praktyczne kroki
- Ustal swój organ prowadzący i punkt kontaktu – najczęściej jest to wydział zarządzania kryzysowego lub bezpieczeństwa w gminie albo starostwie.
- Zapytaj o aktualny katalog zadań Programu OLiOC oraz o to, czy przygotowanie do ewakuacji osób niesamodzielnych mieści się w bieżącym naborze.
- Przygotuj uzasadnienie potrzeby – to na tym etapie rozstrzyga się los wniosku. Uzasadnienie powinno wskazywać liczbę mieszkańców niesamodzielnych, ryzyko wynikające z konstrukcji budynku i obsady oraz związek między tym ryzykiem a wnioskowanym rozwiązaniem.
- Opisz rozwiązanie precyzyjnie – konkretny model, liczba sztuk, rozmieszczenie na kondygnacjach i scenariusz, w którym sprzęt ma zostać użyty.
Audyt ewakuacyjny Mobilex dostarcza diagnozę: opis obejmujący mieszkańców, stan budynku i obsady oraz rekomendację doboru sprzętu wraz z liczbą i rozmieszczeniem.
→ Zamów bezpłatny audyt ewakuacyjny
Finansowanie w placówkach spoza sektora samorządowego
Hotel, prywatny dom seniora, szkoła niepubliczna czy zakład pracy nie mają dostępu do ścieżki OLiOC. Dla nich argumentem budżetowym jest analiza wewnętrzna: liczba osób o ograniczonej mobilności przebywających w obiekcie, koszt przestoju i odpowiedzialność zarządzającego wynikająca z przepisów przeciwpożarowych. Audyt dostarcza tych danych w formie, którą można przedstawić zarządowi lub właścicielowi.
Najczęstsze pytania
Co to jest program OLiOC? Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026, rządowy program finansowania zadań systemu ochrony ludności, zatwierdzony uchwałą Rady Ministrów (M.P. 2025 poz. 541).
Czy DPS otrzyma z OLiOC pieniądze na sprzęt ewakuacyjny? Nie bezpośrednio. Środki płyną do jednostek samorządu terytorialnego za pośrednictwem wojewody. Placówka samorządowa może z nich skorzystać przez swój organ prowadzący, o ile dany zakup mieści się w aktualnym katalogu zadań i naborze.
Ile wynosi dofinansowanie? Poziomy i kwoty zależą od rodzaju zadania oraz szczebla samorządu i bywają aktualizowane. Wartość obowiązującą w danym naborze ustala się z wojewodą i organem prowadzącym.
Czy są inne źródła finansowania niż OLiOC? Tak. W zależności od typu placówki bywają to środki organu prowadzącego, programy PFRON lub inne dotacje celowe. Placówki prywatne i komercyjne finansują takie zakupy zwykle ze środków własnych.
Czy audyt jest płatny? Nie. Audyt ewakuacyjny Mobilex jest bezpłatny i nie zobowiązuje do zakupu.