OLiOC to skrót od Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026, rządowego programu zatwierdzonego uchwałą Rady Ministrów (M.P. 2025 poz. 541), który porządkuje finansowanie zadań systemu ochrony ludności. Placówki pytają o niego najczęściej w jednym kontekście: czy pokryje zakup krzeseł, schodołazów i noszy potrzebnych do ewakuacji mieszkańców.
Odpowiedź zależy od tego, kto prowadzi placówkę i co obejmuje aktualny katalog zadań. Poniżej opisujemy mechanizm działania nowych przepisów.
| Najważniejsze w 30 sekund • Beneficjentem Programu OLiOC jest samorząd, nie pojedyncza placówka. Droga do środków prowadzi przez organ prowadzący. • Kwalifikowalność konkretnego zakupu trzeba potwierdzić w aktualnym katalogu zadań i u wojewody, zamiast zakładać ją z góry. • OLiOC nie jest jedynym źródłem. Każda gmina i powiat mają rezerwę celową na zarządzanie kryzysowe (min. 0,5% wydatków), a urzędy i placówki edukacyjne mogą sięgnąć po PFRON. • O losie wniosku rozstrzyga uzasadnienie potrzeby, a nie opis produktu. |
Skąd pochodzą środki i kto je otrzymuje
Mechanizm jest samorządowy. Środki pochodzą z budżetu państwa i trafiają w formie dotacji celowych do jednostek samorządu terytorialnego, czyli gmin, powiatów i województw, przekazywane przez wojewodę. Zadania zlecone z zakresu administracji rządowej mogą być finansowane w całości, zadania własne samorządu w zakresie ochrony ludności współfinansowane, na zasadach ustalanych indywidualnie.
Beneficjentem programu jest samorząd, nie pojedyncza placówka. Dla domu pomocy społecznej (DPS) oznacza to, że droga do środków prowadzi przez organ prowadzący, czyli gminę lub powiat. DPS samorządowy jest w zasięgu tej ścieżki. Placówka prowadzona przez podmiot prywatny, fundację lub kościelną osobę prawną znajduje się poza nią i powinna rozważyć inne źródła: środki własne organu prowadzącego, programy PFRON, dotacje celowe innego rodzaju albo finansowanie z budżetu inwestycyjnego.
Na co idą środki w edycji 2025–2026
Bieżąca edycja programu kładzie nacisk na rozpoznanie zasobów i organizację systemu: inwentaryzację sił i środków, przegląd budynków pod kątem funkcji ochronnych, w tym schronów i miejsc doraźnego schronienia, oraz budowę i utrzymanie zasobów ochrony ludności. Program nie działa jak automatyczny zwrot kosztów zakupu sprzętu ewakuacyjnego dla każdej placówki, która o niego wystąpi.
Nie oznacza to, że sprzęt do ewakuacji osób niesamodzielnych pozostaje poza zakresem programu. Przygotowanie do ewakuacji mieści się w logice ochrony ludności, a katalog zadań i sprzętu był aktualizowany. Kwalifikowalność konkretnego zakupu trzeba jednak potwierdzić w aktualnym katalogu zadań i w uzgodnieniu z wojewodą, zamiast zakładać ją z góry.
Trzy źródła, o których warto wiedzieć obok OLiOC
| Źródło | Dla kogo | Na co |
| Rezerwa celowa na zarządzanie kryzysowe (art. 26 ust. 4 ustawy o zarządzaniu kryzysowym) | każda jednostka samorządu terytorialnego, obowiązkowo min. 0,5% wydatków budżetu pomniejszonych o wydatki inwestycyjne, wynagrodzenia i obsługę długu | zadania własne z zakresu zarządzania kryzysowego; środki z rezerwy nie przechodzą na kolejny rok |
| PFRON, „Program wyrównywania różnic między regionami III”, obszar B (art. 47 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej) | samorządy, urzędy, placówki edukacyjne | likwidacja barier w poruszaniu się, w praktyce także urządzenia do transportu po schodach |
| Budżet organu prowadzącego i końcówki roku budżetowego | placówki samorządowe | zakupy poniżej progu stosowania Prawa zamówień publicznych, decyzja po stronie dyrektora i organu |
Dlaczego nie podajemy kwot i procentów
Alokacje, poziomy dofinansowania i terminy naborów zmieniają się i zależą od szczebla oraz rodzaju zadania. Podanie jednej wartości procentowej bez wskazania podstawy prawnej i daty prowadziłoby do planowania budżetu placówki na założeniu zamiast na potwierdzonej informacji. Właściwą wartość ustala się z wojewodą i organem prowadzącym.
Praktyczne kroki
- Ustal swój organ prowadzący i punkt kontaktu – najczęściej jest to wydział zarządzania kryzysowego lub bezpieczeństwa w gminie albo starostwie.
- Zapytaj o aktualny katalog zadań Programu OLiOC oraz o to, czy przygotowanie do ewakuacji osób niesamodzielnych mieści się w bieżącym naborze.
- Przygotuj uzasadnienie potrzeby – to na tym etapie rozstrzyga się los wniosku. Uzasadnienie powinno wskazywać liczbę mieszkańców niesamodzielnych, ryzyko wynikające z konstrukcji budynku i obsady oraz związek między tym ryzykiem a wnioskowanym rozwiązaniem.
- Opisz rozwiązanie precyzyjnie – konkretny model, liczba sztuk, rozmieszczenie na kondygnacjach i scenariusz, w którym sprzęt ma zostać użyty.
W krokach 3 i 4 pomagamy merytorycznie. Bezpłatny audyt telefoniczny Mobilex dostarcza diagnozę: opis mieszkańców, budynku i obsady oraz rekomendację doboru sprzętu wraz z liczbą i rozmieszczeniem. Ten materiał można wykorzystać jako część uzasadnienia zakupu. Nie składamy wniosków w Twoim imieniu i nie obiecujemy przyznania dotacji.
→ Zamów bezpłatny audyt ewakuacyjny
Finansowanie w placówkach spoza sektora samorządowego
Hotel, prywatny dom seniora, szkoła niepubliczna czy zakład pracy nie mają dostępu do ścieżki OLiOC. Dla nich argumentem budżetowym jest analiza wewnętrzna: liczba osób o ograniczonej mobilności przebywających w obiekcie, koszt przestoju i odpowiedzialność zarządzającego wynikająca z przepisów przeciwpożarowych. Audyt dostarcza tych danych w formie, którą można przedstawić zarządowi lub właścicielowi.
| Materiał do uzasadnienia wniosku • Dostajesz to, czego brakuje w większości wniosków: liczbę osób wymagających transportu, układ kondygnacji i wynikającą z tego liczbę sztuk sprzętu. • Jak to działa: audyt prowadzimy telefonicznie. Wysyłamy arkusz, personel wykonuje kilkanaście pomiarów i kilka zdjęć telefonem, a my omawiamy je w rozmowie i rekomendujemy rozwiązanie. Nie czekasz na wolny termin wizyty. Przy dużych obiektach lub gdy w regionie pracuje nasz przedstawiciel, umawiamy spotkanie na miejscu. • Po dostawie szkolimy personel z obsługi sprzętu, na urządzeniach, które faktycznie stoją w Twoim budynku, i zostawiamy instrukcję używania po polsku. • → Zamów bezpłatny audyt ewakuacyjny na mobilex.pl/ewakuacja lub tel. 501 443 880. Audyt nie zobowiązuje do zakupu. |
Najczęstsze pytania
Co to jest program OLiOC? Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026, rządowy program finansowania zadań systemu ochrony ludności, zatwierdzony uchwałą Rady Ministrów (M.P. 2025 poz. 541).
Czy DPS otrzyma z OLiOC pieniądze na sprzęt ewakuacyjny? Nie bezpośrednio. Środki płyną do jednostek samorządu terytorialnego za pośrednictwem wojewody. Placówka samorządowa może z nich skorzystać przez swój organ prowadzący, o ile dany zakup mieści się w aktualnym katalogu zadań i naborze.
Ile wynosi dofinansowanie? Poziomy i kwoty zależą od rodzaju zadania oraz szczebla samorządu i bywają aktualizowane. Wartość obowiązującą w danym naborze ustala się z wojewodą i organem prowadzącym.
Czy są inne źródła finansowania niż OLiOC? Tak. Każda jednostka samorządu terytorialnego ma obowiązkową rezerwę celową na zarządzanie kryzysowe (art. 26 ust. 4 ustawy o zarządzaniu kryzysowym, co najmniej 0,5% wydatków budżetu pomniejszonych o wydatki inwestycyjne, wynagrodzenia i obsługę długu). Urzędy i placówki edukacyjne mogą korzystać z programu PFRON dotyczącego likwidacji barier w poruszaniu się. Placówki prywatne finansują takie zakupy zwykle ze środków własnych.
Kiedy najlepiej złożyć wniosek do organu prowadzącego? Najskuteczniej przed uchwaleniem budżetu na kolejny rok, czyli jesienią, oraz w czwartym kwartale, gdy jednostki rozdysponowują niewykorzystane środki. Rezerwa kryzysowa niewykorzystana w danym roku przepada.
Czy audyt jest płatny? Nie. Audyt ewakuacyjny Mobilex jest bezpłatny, prowadzimy go telefonicznie i nie zobowiązuje do zakupu.
Program OLiOC to jedna z czterech ścieżek sfinansowania sprzętu. Bezpłatne kompendium „Ewakuacja w obiekcie” opisuje wszystkie: rezerwę celową na zarządzanie kryzysowe, środki OLiOC, budżet organu prowadzącego i PFRON wraz z podstawami prawnymi i gotowym wzorem wniosku do organu prowadzącego. Sprawdź 4 źródła finansowania w kompendium – link do e-booka wyślemy mailem.
Podstawa prawna i źródła
• Uchwała Rady Ministrów w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 (M.P. 2025 poz. 541)
• Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym, art. 26 (rezerwa celowa jednostek samorządu terytorialnego)
• Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz.U. 2024 poz. 1907)
• PFRON, „Program wyrównywania różnic między regionami III”, obszar B (art. 47 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych)