O czym jest ten artykuł
- Opieka w domu to codziennie kilkanaście przesunięć, obrotów i przesadzeń; bez sprzętu obciążają one plecy opiekuna i skórę podopiecznego.
- Przy łóżku najwięcej dają mata poślizgowa, folia, kliny i pas do transferu; w łazience stołek lub ławeczka, poręcze i wózek toaletowo-prysznicowy; na progach rampa, na schodach schodołaz.
- Podnośnik pacjenta jest potrzebny, gdy podopieczny nie utrzymuje ciężaru na nogach; przy zakupie sprzętu do likwidacji barier pomaga dofinansowanie z PFRON.
Ten wpis jest dla rodziny, która przejmuje w domu opiekę nad osobą po udarze, złamaniu biodra lub z postępującą chorobą, i dla opiekuna, który po tygodniu dźwigania czuje własny kręgosłup. Przechodzi przez mieszkanie pokój po pokoju: co pomaga przy łóżku, w łazience, na progach i schodach, kiedy potrzebny jest podnośnik i skąd wziąć na to pieniądze.
Dzień opiekuna, czyli skąd bierze się przeciążenie
Poranek: podciągnąć podopiecznego wyżej w łóżku, obrócić do mycia, posadzić, przesadzić na wózek, zawieźć do łazienki, przesadzić na toaletę, z powrotem na wózek, pod prysznic, na wózek, do stołu. Wieczorem w odwrotnej kolejności. Każdy z tych ruchów bez sprzętu wykonuje się chwytem pod pachy, z pochylonymi plecami i skrętem tułowia; podopieczny jest przy tym ciągnięty za skórę i stawy. Instrukcje Petermann do sprzętu transferowego zaczynają się od zdania, że urazy pleców u osób opiekujących się są powszechne, i to jest powód, dla którego ten sprzęt istnieje.
Sprzęt nie zastępuje nauki techniki. Instrukcje producentów stawiają warunek, że użytkownik nauczył się prawidłowo korzystać z wyrobu; pierwszą demonstrację najlepiej przejść z fizjoterapeutą, pielęgniarką lub doradcą Mobilex przy dostawie.
Przy łóżku: przesuwanie bez ciągnięcia
Mata poślizgowa to dwie warstwy śliskiego materiału, które ślizgają się po sobie; opiekun przesuwa pacjenta, ciągnąc za matę, nie za ciało. Otwarta mata Caremaster ma trzy uchwyty, udźwig 200 kg i wiesza się ją przy łóżku, żeby zawsze była pod ręką. Służy do podciągnięcia pacjenta w stronę wezgłowia, obrócenia na bok i poprawienia ułożenia; po zmianie pozycji wyjmuje się ją spod pacjenta.
Folia poślizgowa z rolki robi to samo, ale jest przypisana do jednego pacjenta i wygodna, gdy podkładanie i wyjmowanie maty jest kłopotliwe. Folia PEM nie jest jednorazowa: producent przewiduje odcinek około 140 cm na jednego pacjenta, używany przez cały okres opieki. Jest wolna od lateksu.
Kliny stabilizujące utrzymują pacjenta ułożonego na boku, żeby nie opadł na plecy podczas mycia, zmiany podkładu czy snu. Piankowe kliny Petermann są w dwóch długościach, w zmywalnym pokryciu. Przy osobie leżącej na stałe trzeba też pomyśleć o profilaktyce odleżyn; opisuje ją wpis Odleżyny u osoby leżącej: jak zapobiegać w domu.
Stolik przyłóżkowy na kółkach z regulacją wysokości i kąta blatu pozwala jeść, czytać i pisać w łóżku bez trzymania talerza na kolanach; model z oferty Mobilex ma blat 54 × 41 cm i hamulce.
Siadanie, wstawanie, przesadzanie: pas i dysk
Pas do transferu jest tym elementem, którego w domach brakuje najczęściej. Alpha Holding Belt zakłada się wokół talii pacjenta i zapina klamrą; wiele uchwytów pozwala opiekunowi kontrolować ruch przy sadzaniu, wstawaniu i asekurowaniu chodu bez chwytania za ramiona i kark. Pas może nosić też opiekun: wtedy podopieczny, który ma siłę w rękach, trzyma się uchwytów i sam pomaga przy wstawaniu, a ciężar nie idzie na odcinek lędźwiowy opiekuna. Prostsza, docinana do obwodu talii wersja to pas jednoosobowy PM-070, dobra do nauki.
Dysk obrotowy obraca pacjenta bez skręcania tułowia opiekuna. Dysk miękki kładzie się na łóżku lub krześle pod pośladki osoby siedzącej i obraca ją w miejscu, na przykład z pozycji siedzącej na brzegu łóżka do leżącej. Dysk twardy kładzie się na podłodze pod stopy osoby, która z asekuracją utrzyma się na nogach; obrót o ćwierć koła przenosi ją z łóżka na wózek. Producent zastrzega, że dysku nie używa się samemu, bez asystenta. Pełny opis technik i sprzętu do przesadzania zawiera wpis Jak bezpiecznie przenosić osobę na wózku.
Z praktyki: dwa domy, ten sam problem
W pierwszym domu córka opiekuje się ojcem po udarze, który siedzi, ale nie wstaje o własnych siłach. Zestaw: mata poślizgowa do łóżka, pas na ojcu, dysk miękki do obracania na brzegu łóżka, deska poślizgowa na wózek. W drugim domu mąż opiekuje się żoną z zaawansowaną chorobą neurologiczną, która nie utrzymuje tułowia. Pas i dysk niewiele tu pomogą; potrzebny jest podnośnik z podwieszką i wózek toaletowo-prysznicowy z odchylanym oparciem. Ten sam problem „jak przesadzić”, dwa różne zestawy.
Łazienka: siedzieć, trzymać się, dojechać
Łazienka jest miejscem, w którym opiekun najczęściej robi sobie krzywdę: mokra podłoga, niski brzeg wanny, brak miejsca na manewr. Trzy grupy sprzętu zmieniają to bez remontu.
- Siedzisko pod prysznicem. Stołek prysznicowy z oparciem z regulacją wysokości siedziska 38–50 cm pozwala umyć osobę siedzącą; w małej kabinie sprawdzi się stołek trójkątny lub krzesełko składane do ściany z kategorii ławeczki nawannowe i stołki prysznicowe.
- Ławeczka wannowa. Ławeczka z oparciem opiera się na brzegach wanny o szerokości 60–75 cm; pacjent siada na niej od zewnątrz i przekłada nogi do wanny, zamiast przekraczać wysoki brzeg. Oparcie jest zdejmowane, więc ławeczka nie przeszkadza innym domownikom.
- Poręcze i uchwyty. Poręcze ścienne w długościach 30–80 cm montuje się przy wannie, prysznicu i toalecie; przy sedesie przydaje się poręcz uchylna z kategorii poręcze i uchwyty. Producent zastrzega, że poręcz nie jest dla osoby, która nie utrzymuje równowagi lub ma zaburzenia percepcji; taka osoba potrzebuje asysty lub wózka.
- Krzesło lub wózek toaletowo-prysznicowy. Krzesło 3w1 z pojemnikiem sanitarnym działa jako krzesło toaletowe przy łóżku, siedzisko prysznicowe i nasadka na sedes. Jeśli podopieczny nie utrzymuje tułowia, potrzebny jest wózek kąpielowo-toaletowy z odchylanym siedziskiem i zagłówkiem: pacjenta sadza się na nim raz w sypialni, zawozi do łazienki, załatwia potrzeby fizjologiczne i myje pod prysznicem bez kolejnych przesadzeń. Inne modele zbiera kategoria wózki toaletowo-prysznicowe.
Uwaga: stołki, ławeczki i poręcze mają przeciwwskazania
- Karty produktów Mobilex zastrzegają, że stołki i ławeczki nie są wskazane dla osób, które nie utrzymują równowagi ciała w pozycji siedzącej i stojącej, oraz przy zaburzeniach percepcji.
- Taka osoba potrzebuje wózka toaletowo-prysznicowego z pasem lub podnośnika, a nie stołka i poręczy.
- Dobór sprzętu łazienkowego do stanu zdrowia należy skonsultować z lekarzem lub fizjoterapeutą.
Progi i schody
Próg między pokojami zatrzymuje wózek i zmusza opiekuna do podnoszenia go za rączki. Gumowe rampy progowe z kategorii rampy progowe wyrównują różnicę poziomów; przy kilku stopniach przed domem potrzebna jest rampa podjazdowa, której dobór opisuje wpis Rampy i podjazdy dla niepełnosprawnych. Całe piętro bez windy pokonuje się schodołazem gąsienicowym lub kroczącym, który obsługuje opiekun; porównanie typów i pomiary klatki schodowej zawiera wpis Schodołaz do domu: gąsienicowy czy kroczący, a modele kategoria schodołazy.
Kiedy potrzebny jest podnośnik
Jeśli podopieczny nie utrzymuje ciężaru na nogach nawet z asekuracją, pas, dysk i deska przestają wystarczać, a każde przesadzenie oznacza dźwiganie całej masy ciała. Wtedy właściwym sprzętem jest podnośnik pacjenta z podwieszką: elektryczny ULISSE EL 150 CI o udźwigu 150 kg, sterowany pilotem, przewozi osobę z łóżka na wózek, do fotela lub na krzesło toaletowe; ULISSE AO jest hydrauliczny, bez akumulatora, do 180 kg. Podnośnik wymaga miejsca na rozstawienie podstawy pod łóżkiem i przeszkolenia opiekuna; doradca Mobilex sprawdza to na miejscu przed zakupem.
Skąd pieniądze
Sprzęt do łazienki, rampy, schodołaz i podnośnik należą do grupy, na którą osoba z orzeczeniem o niepełnosprawności może dostać dofinansowanie PFRON na likwidację barier architektonicznych lub technicznych: według gov.pl do 95% kosztów, z wkładem własnym co najmniej 5%, na wniosek złożony w PCPR lub przez system SOW przed zakupem. Karty podnośników i wózka toaletowego w sklepie Mobilex oznaczają tę możliwość jako „dofinansowanie PCPR/MOPS”. Procedurę i dokumenty opisuje wpis Dofinansowanie PFRON na likwidację barier architektonicznych.
Najczęstsze pytania
Od czego zacząć, gdy nie stać nas na wszystko naraz? Od tego, co dzieje się najczęściej i boli najbardziej: zwykle to mata poślizgowa do łóżka i pas do transferu, potem siedzisko i poręcz w łazience. Podnośnik i schodołaz to zakupy z dofinansowaniem, które planuje się z wyprzedzeniem.
Czy matę poślizgową można zostawić pod pacjentem na stałe? Nie. Instrukcja Petermann każe wyjąć matę spod pacjenta po zmianie pozycji; śliska powierzchnia pod leżącym zwiększa ryzyko zsuwania. Do stałego leżenia są materace przeciwodleżynowe.
Jak zmierzyć wannę pod ławeczkę? Mierzy się szerokość wanny między wewnętrznymi krawędziami w miejscu, gdzie ławeczka ma stać; ławeczka z oferty Mobilex pasuje do wanien 60–75 cm. Ławeczka ma mieć wszystkie cztery stopki oparte na brzegach, nie na zaokrągleniu.
Czy sprzęt dla opiekuna jest refundowany przez NFZ? Maty, pasy, dyski, stołki i poręcze nie są w wykazie NFZ; refundowane są między innymi materace i poduszki przeciwodleżynowe oraz wózki. Na sprzęt likwidujący bariery (łazienka, rampy, schodołaz, podnośnik) jest dofinansowanie PFRON przez PCPR.
Następny krok: spisać na kartce każdą czynność z dnia, przy której opiekun dźwiga lub ciągnie, i z tą listą zadzwonić do doradcy Mobilex albo umówić wizytę w sklepie; dobór zaczyna się od najcięższego punktu dnia, nie od katalogu. Sprzęt z tego wpisu zbiera kategoria sprzęt do transferu i produkty łazienkowe.